15 maja - Święto Polskiej Niezapominajki - Wartość słowa i niezapominajki

W antologiach poezji ojczystej wielcy poeci szczególnie wyróżniają wśród kwiatów dumne i pańskie róże, ale też doceniają skromne, nigdy niewiędnące, niezapominajki, które często w pamiątkowych listach, albumach i nawet w ulubionych książkach zachowujemy wysuszone. Niezapominajki to również niezabudki; pod tą nazwą powszechnie znane są na dawnych Kresach i w Rzeczpospolitej Obojga Narodów, a więc między Wisłą, Wartą, Dniestrem i Niemnem. To niezapominajki były ozdobą przepięknych moczarów i oczeretów Polesia, dziś już w dużej mierze wysuszonego i zniszczonego.
To nie przypadek, że w 2009 roku, w którym obchodzimy wiele ważnych rocznic, składamy w ręce Czytelników ten mały tomik wierszy, wybranych spośród kilkuset nadesłanych nam przez Słuchaczy I Programu Polskiego Radia, wiernych od 20 lat EkoRadiu.

red. Andrzej Zalewski
EkoRadio
Słowo wstępne do tomiku "Niezapominajki z polskiej bajki"
Więcej na łamach majowej "Dębiny"

Niezapominajka w poetyckich strofach

Nie jest łatwo znaleźć niezapominajkę w dawnej poezji, choć już w połowie XIX wieku zaczęła ona budzić zainteresowanie poetów. Pierwszeństwo w tym względzie można przypisać Wincentemu Dawidowi, który jako redaktor naczelny almanachu "Niezabudka" opublikował na jego łamach wiersz programowy o takim samym tytule. Niestety, autor wkrótce został aresztowany za działalność patriotyczną i wcielony do armii rosyjskiej na Kaukazie, gdzie spędził 8 lat swego życia.
Rok później ukazał się wiersz "Niezapominajki" autorstwa Antoniego Czajkowskiego. Jego fragmenty, jako utworu mało znanego, warto tu przytoczyć:
Za cichym borem,
Ponad jeziorem,
Błonie się stroi w kwieciste wianki:
Pstrzą się tam w kole
Jaskry, kąkole,
Złote dziewanny, jasne rumianki,
I mak pąsowy
Z jasnymi głowy,
I modre dzwonki;
A po nadbrzeżu owej mozaiki,
Niby wezgłowia tej koronki,
Błyszczą niezapominajki...
Strofy te napisał nieco zapomniany dziś poeta-prawnik urodzony w Krakowie w 1816 roku, któremu Norwid zadedykował swój "Fortepian Szopena". Czajkowski zasłynął jako autor wielokrotnie publikowanego wiersza patriotycznego pt. "Pająk" o mocno aluzyjnym charakterze i równie niegdyś słynnej "Baśni o żelaznym wilku i o pięknym królewiczu".
Więcej na łamach majowej "Dębiny"

Konkurs o świętym Pawle

W roku świętego Pawła Kuria Diecezjalna w Przemyślu ogłosiła konkurs wiedzy z Pisma świętego (Księga Dziejów Apostolskich), który adresowany był do uczniów szkół podstawowych w naszej diecezji.
W naszej szkole katechetki przeprowadziły najpierw etap międzyklasowy, w którym wzięli udział chętni uczniowie. Po pierwszym zmierzeniu się z głębią Słowa Bożego do etapu szkolnego przystąpiło 29 uczniów. Zakres tematyczny na tym etapie obejmował: Księgę Dziejów Apostolskich.
Finał etapu szkolnego odbył się 20 lutego; uczniowie w dwóch grupach wypełniali test wyboru i uzupełnień pod okiem powołanej Komisji. Największą ilość punktów uzyskał uczeń klasy szóstej - Patryk Rysz - 38/40 zajmując jednocześnie pierwsze miejsce. Drugie miejsce ex aequo otrzymali: Katarzyna Pelczar i Łukasz Jurczak 36/40pkt oraz Mikołaj Filar - trzecie miejsce 35/40.
Więcej na łamach majowej "Dębiny"

W muzeum siekier

W wielu krajach istnieją muzea gromadzące ostre narzędzia. Pięknym przykładem jest tu ekspozycja muzealna należąca do wytwórni siekier Gränsfors Bruks z Bergsjö (wschodnia Szwecja, cztery godziny samochodem na północ od Sztokholmu) czynne w dni robocze. Zbiór liczy ponad 2000 toporów i siekier, głównie skandynawskich. Topory i siekiery w różnych odmianach regionalnych znajdziemy w każdym skansenie i w wielu renomowanych muzeach zamkniętych. Również w prywatnych kolekcjach można zaleźć wiele ciekawych eksponatów. Istnieją w Polsce bogate kolekcje historycznych toporów, siekier leśnych, a także czekanów i góralskich ciupag. Wszystkie one są wspaniałym świadectwem przywiązania do najstarszego narzędzia w naszej cywilizacji. Specjalne miejsce wśród nich zajmuje prywatna placówka, funkcjonująca na zasadzie kolekcji siekier, udostępnionej chętnym do obejrzenia. Jej właścicielem jest Adolf Kudliński z miejscowości Orzechówka k. Bodzentyna w Górach Świętokrzyskich, położonej całkiem niedaleko Siekierna i Lasu Siekierzyńskiego.
Więcej na łamach majowej "Dębiny"

UWAGA! DOPALACZE!

Od kilku miesięcy w niektórych miastach naszego regionu działają sklepy z dopalaczami. Czy nic nie można zrobić, kiedy nasze dziecko odurza się sprzedawanymi tam "produktami kolekcjonerskimi"? Czy naprawdę jesteśmy bezsilni wobec tego problemu? Niekoniecznie. Pojawienie się w legalnej sprzedaży środków, zwanych popularnie dopalaczami, to efekt ominięcia przepisów ustawy z dnia 29.07.2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii. W załącznikach do niej znajdują się wykazy środków odurzających i substancji psychotropowych, podzielonych na grupy z określeniem, kto i na jakich zasadach może je posiadać, używać i wprowadzać do obrotu. O ile więc jakiś środek nie jest tam wymieniony, nie obowiązują go ograniczenia, wynikające z tej ustawy.
Więcej na łamach majowej "Dębiny"

Trzecie miejsce w powiecie!

Już po raz trzeci uczniowie naszej szkoły zostali zaproszeni do udziału w Powiatowym Konkursie Recytatorskim Polskiej Poezji Patriotycznej. Zgodnie z regulaminem mogli w nim uczestniczyć tylko trzej najlepsi recytatorzy, wybrani w etapie szkolnym, później gminnym. Dlatego 6 kwietnia br. w szkole podstawowej odbyło się przesłuchanie 20 uczniów klas starszych, którzy zaprezentowali przygotowane przez siebie wiersze. Ich występy oceniały tutejsze polonistki. Do drugiego etapu, który odbył się już następnego dnia, zakwalifikowało się 7 osób. Tym razem w jury zasiedli przedstawiciele Urzędu Gminy - pan Grzegorz Prugar i pani Bożena Adamczyk oraz pracujące w gimnazjum nauczycielki języka polskiego - panie Alina Kmonk i Weronika Podgórska. Ich werdyktem pierwsze miejsce zajęła uczennica kl. IV c, Izabela Rachwał, za nią Aleksandra Szajna z tej samej klasy, a na trzecim miejscu znalazła się Katarzyna Pelczar z V b.
Więcej na łamach majowej "Dębiny"

"Zostań tropicielem dzikich wysypisk śmieci"

To hasło przewodnie projektu, który realizowali uczniowie Publicznego Gimnazjum w Krościenku Wyżnym ze Szkolnego Koła Miłośników Przyrody. Z sukcesem. Projekt wziął udział w wojewódzkim konkursie ogłoszonym przez ogólnopolskie Stowarzyszenie B-4, które zajmuje się m. in. edukacją ekologiczną. Ponieważ niektóre zadania proponowane w regulaminie konkursu i tak były realizowane w czasie spotkań Koła, wystarczyło wzbogacenie ich o nowe pomysły, zebranie odpowiedniej dokumentacji - i opracowanie wszystkiego w formie prezentacji multimedialnej. Młodzież bardzo chętnie i w niezwykle twórczy sposób uczestniczyła w pracach nad projektem, więc efekt końcowy musiał być powodem do zadowolenia. Werdykt jurorów przeszedł nasze najśmielsze marzenia (choć oczywiście mieliśmy poczucie dobrze wykonanej pracy!) - grupa Liderów Ekologii z Publicznego Gimnazjum w Krościenku Wyżnym zdobyła główną nagrodę (ex aequo z dwoma innymi grupami z województwa podkarpackiego). Nagrodą, oprócz prestiżowego tytułu laureata, jest trzydniowa wycieczka do Pragi. Będzie się działo! Po powrocie obiecujemy podzielić się wrażeniami z czytelnikami Dębiny.
Więcej na łamach majowej "Dębiny"

Najlepsi z najlepszych

Te słowa stały się myślą przewodnią gali, która miała miejsce 16 kwietnia w Domu Kultury w Sanoku. Wtedy to odbyła się uroczystość podsumowania konkursów interdyscyplinarnych i przedmiotowych dla uczniów szkół podstawowych i gimnazjów województwa podkarpackiego w roku szkolnym 2008/2009. Gospodarzem spotkania był Sanok, ponieważ w tym roku duża ilość laureatów i finalistów pochodziła właśnie ze szkół z okolic Krosna i Sanoka. Podobne uroczystości odbyły się również w Rzeszowie, Przemyślu i Tarnobrzegu. W uroczystej gali wzięli udział także uczniowie naszego gimnazjum: Michalina Gałuszka - laureatka konkursu polonistycznego i Krzysztof Kmąk - laureat konkursu historycznego.
Więcej na łamach majowej "Dębiny"

Historia - moja pasja

Krzysztof Kmąk jest uczniem klasy II a interesuje się historią w całym przekroju ze znacznym uwzględnieniem historii Polski od Mieszka I do III rozbioru, a zwłaszcza panowania Zygmunta III Wazy (1587-1632). Uczeń utrzymuje e-mailową korespondencję z: - prof. Henrykiem Wisnerem - specjalistą w dziedzinie dziejów Litwy, a także historii Polski w czasach Wazów, - dr. Piotrem Florkiem - znawcą dziejów Wielkiej Smuty w Rosji, - prof. Edwardem Mierzwą - autorem książek na temat stosunków Polski z Anglią w XVII wieku. Jest użytkownikiem kilku for internetowych o tematyce historycznej, jest moderatorem jednego z nich. Pisze własne artykuły związane z dziedziną historii, m.in. tworzył je w internetowej Wikipedii.
Więcej na łamach majowej "Dębiny"

Młodzi szkolni przedsiębiorcy

"Frutiks" to wirtualna firma, która w roku szkolnym 2008/2009 realizuje w Publicznej Szkole Podstawowej w Krościenku Wyżnym program "Pakiet Wrześniowy - Akademia Przedsiębiorczości". Jest to ogólnopolska akcja organizowana przez fundację " Komandor", której głównym celem jest przybliżenie młodym ludziom zagadnień z dziedziny przedsiębiorczości, jak również promowanie aktywności poprzez stworzenie i prowadzenie własnego przedsiębiorstwa opartego na nowoczesnych metodach handlu elektronicznego. Do pracy w pakiecie zgłosiło się 18 uczniów z klasy V b. Prezesem firmy został Mikołaj Filar, a opiekę nad firmą sprawują panie Krystyna Lorens i Monika Czarnowska. Spotkania odbywają się regularnie co wtorek na lekcji siódmej. Praca w firmie została podzielona między uczniów, którzy zajmują się takimi zagadnieniami jak np. marketing, księgowość, zarządzanie i spedycja.
Więcej na łamach majowej "Dębiny"

Taniec to nadal moja pasja

Witam Was drodzy Czytelnicy "Dębiny", to ja, Dominika Hus. W ubiegłym roku opisywałam w tym miesięczniku moją pasję, jaką jest taniec towarzyski. Dzisiaj też chciałabym opowiedzieć Wam, jak toczyły się moje losy przez ten czas. Jak już wcześniej pisałam, w maju 2008 r. z moim partnerem - Konradem Kurconiem - zdobyliśmy klasę taneczną "C". W tej klasie tańce tzn. tańce standardowe i tańce latynoamerykańskie oceniane i punktowane są osobno. Była to dla nas zmiana nie tylko w zasadach oceniania. Musieliśmy również wzbogacić swoje tańce o dodatkowe kroki i figury taneczne. Pracowaliśmy dużo i ciężko na treningach, co owocowało zdobywaniem wysokich miejsc na turniejach tanecznych.
Więcej na łamach majowej "Dębiny"

Zdolną mamy młodzież...

Jakże często we współczesnym świecie słyszy się narzekania starszego pokolenia "Ach, ta dzisiejsza młodzież..." wyrażające krytykę i powątpiewanie w młodego człowieka i jego możliwości. Na szczęście nasi olimpijczycy obalają ten mit, pokazując swoją postawą, jak wielkie zdolności drzemią w ich umysłach, jeżeli tylko mają możliwość je wykorzystać. Michalina Gałuszka jest uczennicą klasy II naszego gimnazjum, a już osiągnęła sukces, zdobywając tytuł laureata konkursu polonistycznego i tym samym, zapewniając sobie maksymalną liczbę punktów na egzaminie gimnazjalnym w przyszłym roku szkolnym. Kamila Rachwał i Kacper Kmonk - uczniowie III klasy - zdobyli tytuł finalisty, który daje im możliwość kontynuowania nauki w dowolnie wybranej przez siebie szkole średniej. Wszyscy troje zdecydowali się na udział w konkursie polonistycznym, kwalifikując się do etapu rejonowego i odnosząc spektakularny sukces.
Więcej na łamach majowej "Dębiny"

Nasze spotkanie z wciąż żywą historią...

W tym roku odbyła się VIII edycja Ogólnopolskiego Konkursu "Arsenał Pamięci", którego celem jest ocalenie okruchów narodowej historii. Zadaniem uczestników było wykonanie prac dotyczących dziejów miejsc, ludzi i rzeczy. Najczęściej przewijał się motyw II wojny światowej. Z naszego gimnazjum w konkursie wzięło udział 23 osoby z klas trzecich. Każda z nich uzyskała tytuł laureata i została zaproszona na uroczyste rozdanie nagród w Łodzi. Tu pragniemy podziękować Urzędowi Gminy w Krościenku Wyżnym oraz Stowarzyszeniu Kulturalnemu "Dębina" za sponsorowanie tego wyjazdu.
Więcej na łamach majowej "Dębiny"

Sukcesy gimnazjalistów w II edycji konkursu OXFORD z biologii

Dużym sukcesem młodzieży Publicznego Gimnazjum w Krościenku Wyżnym były wyniki tegorocznej edycji ogólnopolskiego konkursu Oxford z biologii. Zainteresowana naukami przyrodniczymi młodzież chętnie uczestniczy w tym corocznym konkursie, a każdy rok przynosi większe sukcesy. W ubiegłym roku szkolnym jedynym laureatem konkursu z terenu naszej szkoły była Agata Śnieżek, obecnie uczennica klasy IIIc. W tym roku aż czworo uczniów uzyskało tytuł laureata: Marlena Fejkiel, Paulina Michna, Anna Rysz - uczennice klasy IIIa oraz Kamila Zych z klasy IIIb. Coraz lepsze wyniki nastrajają pozytywnie, być może w przyszłym roku obecni uczniowie klas II również powtórzą sukcesy swoich starszych kolegów. Nie jest to jednak łatwe. Zagadnienia konkursowe poszerzają materiał nauczania biologii w szkole, więc potrzeba samozaparcia, chęci - i dużej wytrwałości w systematycznym przyswajaniu i powtarzaniu wiedzy.
Więcej na łamach majowej "Dębiny"

Na Targach Satyrycznych Kogel - Mogel 2009

Dnia 26 marca br.o godzinie 9.00 w Gminnym Ośrodku Kultury w Miejscu Piastowym odbyła się XVI edycja TARGÓW SATYRYCZNYCH "KOGEL-MOGEL". W imprezie wzięły udział grupy teatralne i kabaretowe, które podzielone zostały na trzy kategorie wiekowe: 10-13 lat, 14-16 lat i powyżej 16 lat, łącznie 85 osób z terenu powiatu krośnieńskiego. Jury w składzie: przewodniczący Henryk Wichniewicz, członkowie: Małgorzata Machnik i Janusz Węgrzyn, oceniało ogólne wrażenie artystyczne, walory satyryczne przekazu, zdolności aktorskie oraz sposób interpretacji prezentowanego tekstu. Wszystkie przedstawienia nosiły znamiona humoru, komizmu i satyry, jak na targi satyryczne przystało. Koło teatralne z naszego gimnazjum przedstawiło kabaret pt. "Bajki dla...". Były to skrócone i przekształcone bajki o Kopciuszku i Śpiącej Królewnie. Ponieważ regulamin konkursu określił liczbę występujących osób, przygotowaliśmy przedstawienie w okrojonym składzie: Kamila Rachwał - Kopciuszek, Wiktoria Marszewska i Magdalena Kielar - siostry Kopciuszka, Joanna Neubauer - Macocha, Beata Mateja - Wróżka, Jakub Szafran - Książę, Sabina Tasz - Śpiąca Królewna, Paweł Wójcik, Patryk Pelczar i Marcin Łącki - Czarnoksiężnicy, natomiast Klaudia Lorens, Kamila Zych i Paulina Czekańska pełniły rolę narratorów.
Więcej na łamach majowej "Dębiny"

Przepisy Pani Luśki

Zupa z kiszonej kapusty
Dorsz z pieczarkami
Kremówka kokosowa
Piernik z orzechami
Więcej na łamach majowej "Dębiny"

Z Krościenka do zamku odrzykońskiego

Przyszła wiosna, czas wycieczek. Wielu z nas pewnie wybierze się do zamku w Odrzykoniu. Warto przy tej okazji przypomnieć o pewnych jego powiązaniach z Krościenkiem. W niniejszym artykule chcę zwrócić uwagę na mało znany epizod z życia jednego z mieszkańców zamku odrzykońskiego, niejakiego Jana Machnickiego (lub Machnika), który w swoim czasie bywał we dworze w Krościenku Wyżnym. Nazwisko jego było znane poecie, Sewerynowi Goszczyńskiemu, a historia wspomnianego dziwaka zainspirowała go do napisania utworu "Król zamczyska".
Więcej na łamach majowej "Dębiny"

Wiatraki za 120 milionów złotych

Największa w okolicy Krosna elektrownia wiatrowa planowana jest w Gminie Krościenko Wyżne. Małopolska firma rozwijająca projekty elektrowni wiatrowych, reprezentująca grupę kapitałową z Niemiec, zdecydowała się na uruchomienie w Krościenku Wyżnym farmy wiatrowej o mocy 25 MW o wartości 120 mln. złotych. Wybór Krościenka Wyżnego nie jest przypadkowy. Wstępne badania potwierdziły, że na wysokości około 70 - 100 metrów nad gruntem wiatr wieje na tyle mocno, że z łatwością może wprawić w ruch gigantyczne wiatraki, które produkować będą energię elektryczną. Budowa może rozpocząć się po załatwieniu wszelkich niezbędnych formalności, inwestycja zwróci się wstępnie inwestorowi w ciągu 7-10 lat. Władze gminy już pozytywnie zareagowały na tę wiadomość przygotowując spotkanie właścicieli gruntów, na których stanąć miałyby turbiny wiatrowe, z przedstawicielami inwestora.
Więcej na łamach majowej "Dębiny"

Najstarsze ślady osadnictwa na Podkarpaciu

Krosno - Wietrzno - Trzcinica koło Jasła (2) Trzecia fala osadnicza posiada przedstawicieli w postaci zabytków archeologicznych, datowanych na okres rzymski. Znaleziono je w następujących miejscowościach: Krosno, Krościenko Wyżne, Dukla, Iwonicz, Kombornia, Równe, Turaszówka, Wietrzno, Żarnowiec i Jedlice. Niewielkie ich skupienia na pograniczu wymienionego regionu geograficznego i Beskidu Niskiego świadczą o wielkim znaczeniu Przełęczy Dukielskiej w stosunkach komunikacyjnych. Dodać należy, że w osadnictwie w dalszym ciągu ważną rolę odgrywały Wisłok i Jasiołka.
Więcej na łamach majowej "Dębiny"

Dąb pamięci Jana Szelca

Rada Gminy Krościenko Wyżne w dniu 28 kwietnia podjęła uchwałę o upamiętnieniu poety Jana Szelca, pochodzącego z naszej miejscowości, postanawiając nadać imię "Jan" jednemu z pomnikowych dębów. Wniosek w tej sprawie złożyło Stowarzyszenie Kulturalne "Dębina". Dąb "Jan" rośnie nad Wisłokiem w tzw. "Pasterniku", na działce gminnej nr 2595. Jest to drzewo o obwodzie 530 cm, uznane za pomnik przyrody uchwałą Rady Gminy nr XVI/125/2000 z dnia 28 grudnia w 2000 roku.
Więcej na łamach majowej "Dębiny"